Заң терминологиясы құқықтық құзыреттілікті дамыту құралы ретінде (қазақ, ағылшын және түрік тілдері негізінде)
DOI:
https://doi.org/10.71078/58yzzv24Түйін сөздер:
мәдени контекст, құқықтық жүйе, салыстырмалы талдау, концептуалдық айырмашылықтар, көптілді білім беруАңдатпа
Құқық тілін меңгеру тек терминологияны жаттаумен шектелмейді, сонымен қатар бұл терминдердің негізінде жатқан құқықтық жүйені, тарихи дамуды және мәдени негіздерді түсінуді талап етеді. Көптілді білім беру жағдайында бұл мәселе ерекше өзекті болады, өйткені әртүрлі тілдердегі құқықтық ұғымдар бір-бірімен әрдайым толық сәйкес келе бермейді. Бұл зерттеу қазақ, ағылшын және түрік тілдеріндегі заң терминологиясын салыстырмалы талдау арқылы осы айырмашылықтардың түпкі табиғатын ашуды мақсат етеді. Талдау нәтижелері сыртқы тұрғыдан ұқсас көрінетін терминдердің әрбір тілде өзгеше құқықтық мағынаға ие болуы мүмкін екенін, ал кейбір ұғымдардың мүлдем баламасы болмауы мүмкін екенін көрсетеді, бұл олардың белгілі бір құқықтық жүйеге тән екенін дәлелдейді. Бұл құбылыс терминологиялық асимметрия деп аталады және ол тек тілдік факторлармен ғана емес, сонымен қатар құқықтық және мәдени контекстермен де қалыптасады. Соған сәйкес, терминологияны механикалық түрде жаттау жеткіліксіз; әр терминнің қолданылу контексін және құқықтық қызметін түсіну қажет. Зерттеу заң терминологиясын оқытудың жаңа тәсіліне қажеттілікті негіздейді. Салыстырмалы талдау арқылы білім алушылар тек құқықтық жүйелер арасындағы айырмашылықтарды анықтап қоймайды, сонымен қатар құқықтық ұғымдарды сыни тұрғыдан түсіну қабілетін дамытады. Терминологияны оның құқықтық және мәдени контексінде меңгеру аналитикалық ойлауды күшейтеді және көптілді кәсіби ортада тиімді қатысуға мүмкіндік береді.
Әдебиеттер тізімі
Begimova, G. A. (2018). Terminology and intercultural communication. Almaty: Kazakh University Press.
Begimova, G. A. (2019). Professional language and terminological system. Almaty: Kazakh University Press.
Crystal, D. (2003). The Cambridge encyclopedia of language (2nd ed.). Cambridge University Press.
Furstenberg, G. (2010). Making culture the core of the language class: Can it be done? The Modern Language Journal, 94(2), 329–332. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2010.01027.x
Kussainova, A., & Omarova, A. (2025). Multilingual legal text authentication and harmonization of legal terminology: Foreign models and prospects for Kazakhstan. Bulletin of L. N. Gumilyov Eurasian National University. Law Series, 153(4), 24–43. https://doi.org/10.32523/2616-6844-2025-153-4-24-43
Mellinkoff, D. (1963). The language of the law. Little, Brown and Company.
Şahin, H. (2015). Hukuk dili ve terminolojisi. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Tiersma, P. M. (1999). Legal language. University of Chicago Press.
Zhanzhigitov, S. Zh. (2024). Some legal issues of compliance with terminological sequence in civil legislation. Bulletin of the Institute of Legislation and Legal Information of the Republic of Kazakhstan.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Ж.А. Қабақбай, Г.Қ. Қортабаева (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
