Прагматикалық құзыреттілікті оқыту: тілдік оқытудағы қателерді түзету стратегиялары
DOI:
https://doi.org/10.71078/z9pamw14Түйін сөздер:
прагматикалық құзыреттілік, қателерді түзету, тілдік оқыту, мәдениетаралық коммуникация, метапрагматикалық стратегия, мұғалімнің кері байланысыАңдатпа
Бұл интегративті әдебиеттерге шолу прагматикалық құзыреттілікке негізделген қателерді түзету стратегияларын жүйелі талдау арқылы тілді оқыту сапасын жақсартуға бағытталған. Тілдерді оқытудың қазіргі тәжірибесінде прагматикалық құзыреттілікке жеткілікті көңіл бөлінбейді, өйткені басымдық грамматикалық және лексикалық қателерді түзетуге беріледі. Алайда, ауызша қарым-қатынас тек тілдік құрылымдарға негізделмейді, ол сөйлеу әрекеттерін олардың әлеуметтік және мәдени контекстерде орынды қолдануды талап етеді. Бұл мақалада авторлар 2020-2025 жылдар аралығында Scopus және Web Of Science мәліметтер базасында жарияланған 20 академиялық мақаланы қарастырады. Осы зерттеулердің негізінде прагматикалық қателерді түзету стратегиялары, соның ішінде тікелей, жанама және метапрагматикалық тәсілдер салыстырмалы түрде зерттеледі. Алдымен жиналған әдебиеттер сыни талдау арқылы кодталады, содан кейін мұғалімдердің түзету стратегияларында орын алатын жалпы тенденциялар мен қайшылықтарды анықтайды. Зерттеу нәтижелері қазіргі уақытта қолданылып жүрген әдістемелік модельдердің көпмәдениетті контекстерге бейімделуінде шектеулер бар екенін көрсетті. Осыған байланысты мақалада прагматикалық оқыту сапасын жақсарту үшін мәдениетаралық икемділікке негізделген педагогикалық құрылым ұсынылған. Ұсынылған құрылым тілдік курстарда және көптілді білім беру ұйымдарында қолдануға ұсынылады және мұғалімдердің біліктілігін арттыру бағдарламаларын жетілдіру үшін қолданыла алады. Бұл зерттеуде түзету мен кері байланысқа қатысты анықталған кемшіліктерге сүйене отырып, авторлар Мәдениетке бейімделетін прагматикалық түзету шеңбері (CAPCF) моделін ұсынамыз. Модель прагматикалық қателерді түзетуді ситуациялық диагностикалық контекстті, оқушы факторларын және күресу стратегияларынескереді және мәдени негізделген шешім қабылдау ретінде қарастырылады.
Әдебиеттер тізімі
Alcón, E., Josep, S., Pitarch, G., Soler, E. A., & Guzman, J. (2010). The Effect of Instruction on Learners’ Pragmatic Awareness: a Focus on Refusals. International Journal of English Studies, 10(1), 65–80. https://doi.org/10.6018/IJES/2010/1/113981 DOI: https://doi.org/10.6018/ijes/2010/1/113981
Bachman, L. F. (1990). Fundamental considerations in language testing. Oxford university press.
Bardovi-Harlig, K., Dörnyei, Z., & Dornyei, Z. (1998). Do Language Learners Recognize Pragmatic Violations? Pragmatic versus Grammatical Awareness in Instructed L2 Learning. TESOL Quarterly, 32(2), 233. https://doi.org/10.2307/3587583 DOI: https://doi.org/10.2307/3587583
Barron, A. (n.d.). Developing pragmatic competence in a study abroad context. https://doi.org/10.48548/pubdata-161
Braun, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Taylor & Francis, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706QP063OA DOI: https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Canale, M., & Swain, M. (1980). Theoretical bases of commuicative approaches to second language teaching and testing. https://www.sid.ir/paper/534264/en DOI: https://doi.org/10.1093/applin/I.1.1
Diez-Itza, E., Marrero-Aguiar, V., Auza, A., & Aguilar-Mediavilla, E. (2025). New trends in typical and atypical language acquisition. Frontiersin.Org E Diez-Itza, V Marrero-Aguiar, A Auza, E Aguilar-MediavillaFrontiers in Psychology, 2025•frontiersin.Org, 16. https://doi.org/10.3389/FPSYG.2025.1573869/FULL DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1573869
Ellis, R., Loewen, S. (2006). Implicit and explicit corrective feedback and the acquisition of L2 grammar. Cambridge.OrgR Ellis, S Loewen, R ErlamStudies in Second Language Acquisition, 2006•cambridge.Org. https://doi.org/10.1017/S0272263106060141 DOI: https://doi.org/10.1017/S0272263106060141
Hasan, N. A. (n.d.). Empowering Pragmatic Competence in ELT: Leveraging Digital Intercultural Communication through Moderated Online Communities and Cross-Cultural. Ijassh.Org, 19(19), 65–77. Retrieved December 22, 2025, from https://ijassh.org/admin1/upload/06%20Niaam%20Ali%20Hasan%2001317.pdf
Ishihara, N. (2024). Fostering a translingual framework in teacher education focused on pragmatics: Identity and the multilingual turn in pragmatics pedagogy. System, 125, 103457. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103457 DOI: https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103457
Ishihara, N., & Cohen, A. D. (2014). Teaching and Learning Pragmatics: Where Language and Culture Meet, 1–370. https://doi.org/10.4324/9781315833842 DOI: https://doi.org/10.4324/9781315833842
Loewen, S., & Philp, J. (2006). Recasts in the adult English L2 classroom: Characteristics, explicitness, and effectiveness. Modern Language Journal, 90(4), 536–556. https://doi.org/10.1111/J.1540-4781.2006.00465.X DOI: https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2006.00465.x
Lyster, R., & Ranta, L. (1997). CORRECTIVE FEEDBACK AND LEARNER UPTAKE: Negotiation of Form inCommunicative Classrooms. Studies in Second Language Acquisition, 19(1), 37–66. https://doi.org/10.1017/S0272263197001034 DOI: https://doi.org/10.1017/S0272263197001034
Rose, K., & Kasper, G. (2001). Pragmatics in language teaching. https://www.academia.edu/download/19382096/bookreviews.pdf DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139524797
Taguchi, N. (2015a). “Contextually” speaking: A survey of pragmatic learning abroad, in class, and online. System, 48. https://doi.org/10.1016/j.system.2014.09.001 DOI: https://doi.org/10.1016/j.system.2014.09.001
Taguchi, N. (2015b). Instructed pragmatics at a glance: Where instructional studies were, are, and should be going. Language Teaching, 48(1), 1–50. https://doi.org/doi:10.1017/S0261444814000263
Taguchi, N. (2015c). Instructed pragmatics at a glance: Where instructional studies were, are, and should be going. In Language Teaching (Vol. 48, Number 1). https://doi.org/10.1017/S0261444814000263 DOI: https://doi.org/10.1017/S0261444814000263
Torraco, R. J. (2016). Writing Integrative Literature Reviews. Human Resource Development Review, 15(4), 404–428. https://doi.org/10.1177/1534484316671606 DOI: https://doi.org/10.1177/1534484316671606
Yates, L., Davies, L. M. L., Buzacott, L., Doecke, B., Mead, P., & Sawyer, W. (2019). School English, literature and the knowledge-base question. Curriculum Journal, 30(1), 51–68. https://doi.org/10.1080/09585176.2018.1543603 DOI: https://doi.org/10.1080/09585176.2018.1543603
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Ш.Т. Жанысбекова (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
