Ертегі мәтініндегі мифологиялық концептосфераларды жүзеге асыру

Аңдатпа

Бұл мақалада фольклорлық ертегілер мәтініндегі мифологиялық концептосфералардың жүзеге асуы қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – ертегі дискурсында көрініс табатын мифологиялық концептуалды бірліктерді анықтау және олардың ұлттық дүниетанымдағы семантикалық, мәдени-танымдық ерекшеліктерін сипаттау. Зерттеудің негізгі бағыты ағылшын, қазақ, қарақалпақ және өзбек халықтарының мифологиялық түсініктерін салыстыра отырып, мифологемалардың тілдік және мәдени мазмұнын айқындауға бағытталған. Зерттеудің ғылыми маңызы мифологиялық концептосфералардың тілдік бірліктер арқылы берілу ерекшеліктерін ашумен, ал практикалық маңызы фольклор мәтіндерін лингвомәдени және салыстырмалы зерттеулерде пайдалануға мүмкіндік беруімен сипатталады. Зерттеу барысында сипаттау, салыстырмалы-салғастырмалы, концептуалдық талдау және лингвомәдени талдау әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижесінде Mástan/Maston, Jalmao‘ız/Yalmog‘iz, Jeztırnaq/Jestirnoq, Súrel/Sórel, Kuyańqı/Kóńayaq, Albaslı/Albasti тәрізді мифологиялық бірліктердің әйел, еркек, жас санаты, күш, діни сипат және жағымды/жағымсыз коннотациялар тұрғысынан әртүрлі жүзеге асатыны анықталды. Сонымен қатар, мифологиялық концептосфералық бірліктердің түбірі ортақ халықтарда ұқсас болғанымен, олардың ұлттық тілдік және мәдени ландшафттағы вербализациясы мен семантикалық мазмұны әртүрлі болуы мүмкін екені көрсетіледі. Зерттеу нәтижелері мифологиялық концептосфералардың халықтың тарихи жадын, дүниетанымын және ұлттық мәдени ерекшеліктерін танытатын маңызды тілдік құрал екенін көрсетеді.