Нейролингвистика және технолингвизм
DOI:
https://doi.org/10.71078/t43ctm15Түйін сөздер:
адам миы, когнитивті нейроғылым, технолингвизм, нейролингвистика, тілдік құзыреттілік, жад және оқу, үйрену, нейрондық желі модельдері, мағына және контекстАңдатпа
Мақала адам миының тілдік қызметін нейроғылым мен нейролингвистика тұрғысынан зерттейді. Зерттеу мақсаты - тілдік құзыреттілік, жад, оқу үдерістері мен мағынаның өзара байланысын жүйелеу. Мақалада мидың тілдік ақпаратты өңдеуі және нейрондық желілердің жұмыс механизмдері талданады. Тілдік құзыреттілік - грамматикамен қатар семантикалық, прагматикалық және когнитивті дағдылардың кешенді жүйесі. Сондай-ақ, заманауи нейрондық желілердің тілді өңдеу мүмкіндіктері мен шектеулері қарастырылады. Модельдер статистикалық заңдылықтарды меңгергенімен, адамның мағынаны түсінуі мен коммуникативтік дағдысынан айтарлықтай өзгешеленеді. Зерттеу тілдік қабілеттің биологиялық, когнитивті және есептеуіш негіздерін біріктіру қажеттілігін көрсетеді. Жұмыстың маңызы - технолингвизм мен нейролингвистиканы байланыстыра отырып, тілдік технологиялардың тиімділігін арттыру.
Әдебиеттер тізімі
Алматы қаласының Өңірлік коммуникациялар қызметі. (n.d.). https://rsk.almaty.kz/kz/news/4457813
Arana, S., Pesnot Lerousseau, J., & Hagoort, P. (2024). Deep learning models to study sentence comprehension in the human brain. Language, Cognition and Neuroscience, 39(8), 972–990. https://doi.org/10.1080/23273798.2023.2198245 DOI: https://doi.org/10.1080/23273798.2023.2198245
Cai, J., Hadjinicolaou, A.E., Paulk, A.C., Soper, D.J., Xia, T., Wang, A.F., Rolston, J.D., Richardson, R.M., Williams, Z.M., & Cash, S.S. (2025). Natural language processing models reveal neural dynamics of human conversation. Nature Communications, 16, Article 3376. https://doi.org/10.1038/s41467-025-58620-w DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-025-58620-w
Farkas, D.K. (2020). Techniques for introducing unfamiliar terms. Technical Communication, 67(1), 96–109. https://www.jstor.org/stable/27340100
Goldstein, A., Ham, E., Schain, M., Nastase, S.A., Aubrey, B., Zada, Z., Grinstein-Dabush, A., Gazula, H., Feder, A., Doyle, W., Devore, S., Dugan, P., Friedman, D., Brenner, M., Hassidim, A., Matias, Y., Devinsky, O., Siegelman, N., Flinker, A., Levy, O., Reichart, R., & Hasson, U. (2025). Temporal structure of natural language processing in the human brain corresponds to layered hierarchy of large language models. Nature Communications, 16, Article 10529. https://doi.org/10.1038/s41467-025-65518-0 DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-025-65518-0
Goodreads. (n.d.). Technolingualism: The mind and the machine. https://www.goodreads.com/en/book/show/34055563-technolingualism
Language in Society (Vol. 49, Issue 1). (2020). Cambridge University Press. https://www.cambridge.org/core/journals/language-in-society/issue/D6502C400196D4A1F23DE948F60EDC41
Pfrehm, J. (2018). Technolingualism: The mind and the machine. Bloomsbury Academic.
Pfrehm, J. (2021). How technology influences language [Audiobook]. The Great Courses. https://www.audible.com/pd/How-Technology-Influences-Language-Audiobook/B09D8L4KN8
Piai, V., Madan, C.R., & Francken, J.C. (2025). Language and/or memory: How to slice the domain-cake? Cognitive Neuropsychology, 42(1–2), 38–54. https://doi.org/10.1080/02643294.2025.2535037 DOI: https://doi.org/10.1080/02643294.2025.2535037
Pu, L., Kiselev, S., & Xiao, N. (2025). Language and cognitive function in children: A narrative review of neural, behavioral, and developmental evidence. Frontiers in Psychology, 16, Article 1666719. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1666719 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1666719
Ware, C., Dautricourt, S., Gonneaud, J., & Chételat, G. (2021). Does second language learning promote neuroplasticity in aging? A systematic review of cognitive and neuroimaging studies. Frontiers in Aging Neuroscience, 13, Article 706672. https://doi.org/10.3389/fnagi.2021.706672 DOI: https://doi.org/10.3389/fnagi.2021.706672
Zhu, M., & Wang, C. (2025). A systematic review of research on AI in language education: Current status and future implications. Language Learning & Technology, 29(1), 1–29. https://doi.org/10.64152/10125/73606 DOI: https://doi.org/10.64152/10125/73606
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Н.Ә. Төлеева (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
